Leven met afscheid
Over leven met afscheid
Afscheid is in onze maatschappij een lastig ding. Het liefst staan we er zo min mogelijk bij stil, want het is ongemakkelijk en pijnlijk, en dat willen we liever niet voelen. Maar afscheid is hét moment om bij jouw essentie te komen: Wat is voor mij belangrijk, waar gáát het om in het leven? Niet alleen de dood, ook vormen van levend afscheid raken de kern van jou als mens. Daarom sta ik als coach, celebrant en creatieve maker en als levenseindebegeleider mensen bij in momenten van afscheid, rouw en verlies. Dit doe ik bijvoorbeeld door:
- betekenis te geven aan afscheid, door rituelen te ontwerpen en te begeleiden
- dialoog te faciliteren
- jou te leren hoe je zelf (kleine) rituelen kan ontwerpen
- een luisterend oor te bieden bij verliesgesprekken, zodat je het niet alleen hoeft te dragen
De kracht van rituelen
"The meaning of life is to give life meaning" (Viktor Frankl). Dat vat voor mij goed samen waar rituelen over gaan. Rituelen geven vorm aan en houvast bij belangrijke (overgangs)momenten. Ze helpen je met betekenisgeving en ruimte geven aan dat wat ertoe doet. Ik ontwerp en begeleid rituelen bijvoorbeeld bij verandering van een baan of een woning, maar ik ben er ook voor afscheid in de laatste levensfase, om het leven met elkaar goed af te ronden en je voor te bereiden op wat komen gaat.
De kracht van dialoog
Vanuit mijn ervaring in het oudste hospice van Rotterdam weet ik hoe helend het kan zijn om in de laatste levensfase ruimte te maken voor het goede gesprek. Niet (alleen) over praktische zaken, maar over het leven. Waar ben je trots op, wat wil je graag nog meegeven, waar ben je dankbaar voor? Ik creëer ruimte om bijvoorbeeld met het gezin te kunnen zeggen wat er nog gezegd mag worden.
De kracht van een luisterend oor
Rouw is onvoorspelbaar en kan ook leiden tot eenzaamheid. Uit ongemak en onwetendheid weten anderen niet altijd hoe ze op je moeten reageren en dat kan pijnlijk zijn. Ik bied een luisterend oor bij verliesgesprekken, omdat je het niet alleen hoeft te dragen. Zonder oordeel ben ik er voor jou. Als het afscheid eraan zit te komen, als het kersvers en rauw is, maar ook een jaar later, of twee jaar, of tien of meer. Omdat rouw zich op de meest onverwachte momenten aandient.
Afscheid van een baan
Na 27 jaar veranderde Harko van werkplek en hij wilde goed afscheid nemen. Ik pelde met hem af wat belangrijk voor hem was in het afscheid. Wat wilde hij bereiken, welk gevoel had hij erbij? Ik ontwierp drie voorstellen om uiteindelijk tot iets te komen waar hij zich helemaal in kon vinden. In het laatste gesprek zetten we de puntjes op de i en namen we door wat hij de week erna tijdens zijn afscheid daadwerkelijk zou gaan doen en zeggen. Het werd een afscheid waarin zijn passie voor systemisch werk, tekenen en de rode draad in zijn carriere samenkwamen. Lees hier meer over zijn afscheid.
Sluiting van een hospice
Hospice De Vier Vogels sloot op 1 juni haar deuren. Ik ontwierp een ceremonie met aandacht voor het collectieve en voor het individuele afscheid. Iedereen schreef een boodschap of herinnering op een kaart en na het aansteken van de kaars, wat gebruikelijk is bij het overlijden van een bewoner, werden enkele herinneringen in de groep gedeeld. Er werd met aandacht stilgestaan bij het bijzondere werk dat de vrijwilligers, verpleegkundigen, medewerkers en huisartsen hier de afgelopen 25 jaar hadden verricht.
Afscheid na de uitvaart
De uitvaart van de vader van M. was behoorlijk standaard en vormgegeven volgens de wensen van zijn nieuwe partner. M. vertelde dat ze vooral bezig was geweest het goedhouden van de relatie met zijn nieuwe partner, maar voelde niet dat ze écht afscheid had genomen. Het uitstrooien van de as bleek voor haar een mooi moment om dat alsnog te doen. Ze koos een prachtige plek in de natuur waar ze graag kwam. Ze schreef een brief om voor te lezen bij het uitstrooien van de as. Een klein maar belangrijk ritueel, zonder dat er verder iemand bij was, om voor haarzelf het leven met haar vader écht af te ronden.
Over mij
Rivka Bakkers-de Jonge
Coach / Celebrant / Creatieve maker
Als kind was ik enorm avontuurlijk en ondernemend. Mijn vader werkte als dominee voor de Zending, en ik groeide op in Indonesië in een rijkdom van culturen, omringd door vele tradities en rituelen. Op mijn 14e verhuisde ik naar Nederland en werd alles anders. Afscheid nemen deed ik natuurlijk wel (feestje hier, kaartje daar) maar eigenlijk ook niet écht, niet diep van binnen. De grond was onder mijn voeten verdwenen en ik wist niet hoe om te gaan met zo'n groot verlies. Ik kon er met niemand over praten. Ik stortte me op het maken van muziek en schrijven. Mijn creatieve expressie was een manier om met moeilijke emoties om te gaan. Verder sloot ik me af en werd een eenzaam, naar binnen gekeerd, onbegrepen Third Culture Kid. Op een gegeven moment had ik alles wat ik wilde, en toch stortte ik in. Ik begreep er niets van. Tot iemand een keer vroeg of ik wel had gerouwd om mijn vertrek uit Indonesië. Ineens kon ik niet meer stoppen met huilen. Wat een bevrijding! Ik gaf aandacht aan de gestolde rouw en met kleine rituelen nam ik bijna 25 jaar later alsnog afscheid.
Ik werk door te luisteren, te kijken, en te vertragen. Ik werk van nature heel intuïtief, maar ik ben ook dol op leren en ontwikkelen. Op LinkedIn zie je een overzicht van alle opleidingen en trainingen die ik gevolgd heb. De belangrijkste vind ik zelf: De Celebrantenopleiding aan de Universiteit voor Humanistiek, Deep Democracy level 1-3 en Creating & Holding Space bij Human Dimensions en de Leergang Coaching voor Professionals aan School voor Coaching.
Mijn kracht zit in maatwerk, door echt op jou af te stemmen: Wat heb jíj nodig? Neem alsjeblieft contact met me op als je ook maar enigszins voelt dat ik iets voor je zou kunnen betekenen. Ik ben er graag voor je: rivka@lijn8.com of 06-52591892. (Goed om te weten, mijn uitvalsbasis is Rotterdam).
Wat anderen over mij zeggen:
"Wat betekent het voor mij, als je na 27 jaar van plek verandert in een organisatie? Hoe doe ik dat? Niet via de zijdeur, maar via de voordeur. Met een gebaar, een ritueel. Met hulp van Rivka als ritueel begeleider ben ik daar werk van gaan maken. Zij hielp mij echt waanzinnig goed, met aandacht, diepgang en motiverende energie. Daardoor kon ik met vertrouwen en kracht mijn afscheidsritueel uitvoeren tijdens de afscheidsborrel met mijn collega’s van de afdeling Mobiliteit. Om te markeren, om te eren, om te danken en om af te sluiten. Dank je wel, Rivka!" - Harko
“Je hebt oog voor samenhang en dat het ‘compleet’ is. Je luistert goed en wil meer weten. Je bent warm en begaan. Je brengt een soort eerbied naar het vak van celebrant, een eerbied naar de thematiek.” - Amis
“In jouw rituele ontwerpen valt me de frisse combinatie op van creatieve maar laagdrempelige en goed uitvoerbare rituelen die aansluiten bij het gewone leven en de ‘gewone mens’ (schoolkinderen, hospice medewerkers). Daarbij gebruik je geen overbodige versiering of opsmuk, maar doeltreffende middelen om de mensen op een simpele en goede manier stil te laten staan, opdat ze daarna op een goede manier verder kunnen. Zuiver, puur en toegankelijk.” - Ineke